Τι είναι Βυζαντινή μουσική

Η ψαλτική αφορά αποκλειστικά την εκκλησία και ως μορφή τέχνης, για να υπηρετηθεί σωστά, θα πρέπει να την έχει σπουδάσει αυτός που ενδιαφέρεται να ασχοληθεί. Η εκκλησιαστική μουσική είναι η βυζαντινή, που σημαίνει πως ήκμασε στους χρόνους του Βυζαντίου. Αργότερα, η εκκλησία επενδύοντας μουσικά τα κείμενα της, έκανε χρήση αυτής της μουσικής και την ονόμασε "εκκλησιαστική βυζαντινή μουσική".  Πολλές φορές συγχέουμε τις έννοιες της ευρωπαϊκής (ή της δυτικής αν θέλετε) με την βυζαντινή μουσική. Η αλήθεια είναι, πως πολλές φορές συναντάμε σε διάφορα μουσικά βιβλία, κυρίως στις εκδόσεις των νεότερων ψαλτών, τις έννοιες  f  (φόρτε - forte – δυνατά) και p (πιάνο – piano – σιγά) οι οποίες αφορούν την ένταση της φωνής μας. Άλλες φορές θα δούμε να ξεκινάει ένα μουσικό μάθημα με βάση τη νότα «Ρε» ή «Φα». Ακόμα, έχω δει μουσικό κείμενο να έχει γραμμένο τον όρο allegro (αλέγκρο - γρήγορα), το οποίο αφορά ρυθμική αγωγή που περιγράφει διαφορετικά επίπεδα ταχύτητας της φωνής μας. 

Προς οικονομία χρόνου και χώρου, δεν θα αναλύσω παραπάνω το τι έχω δει και τι όχι. Θεωρώ όμως πως ότι έχει να κάνει με την βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική, δεν πρέπει να μπερδεύεται με την ευρωπαϊκή. Ενδεχομένως κάποιοι να βολεύονται με αυτήν την πρακτική, ίσως για την ευκολότερη εκμάθησή της. Όταν όμως μιλάμε για μάθηση, οφείλουμε να έχουμε ορθές βάσεις. Αιώνες πέρασαν και η βυζαντινή μουσική έμεινε αναλλοίωτη στο χρόνο. Άραγε αυτοί που την έμαθαν στην αρχή δεν δυσκολεύτηκαν; Όλοι οι μεγάλοι Διδάσκαλοι, Πρωτοψάλτες, Λαμπαδάριοι, Δομέστιχοι κ.λ.π. γεννήθηκαν γνωρίζοντας βυζαντινή παρασημαντική ή ορολογία; Φαντάζομαι πως όχι. Έμαθαν όμως από τους παλαιότερους σωστά και ορθά. 

Τι είναι λοιπόν η βυζαντινή μουσική;

Μήπως είναι μουσική επίδειξης των φωνητικών μας δυνατοτήτων;

Μήπως είναι μουσική που με το ρεσιτάλ μονωδίας μας, περιμένουμε τα συγχαρητήρια των παρευρισκόμενων;

Μήπως, είναι και τα δύο; 

Η βυζαντινή μουσική, είναι η σκάλα, ο συνδετικός κρίκος που θα μας οδηγήσει και θα μας εξυψώσει στον Θεό. Είναι ο τρόπος με τον οποίο δοξολογούμε και υμνολογούμε τον Θεό μας. Όλα εξάλλου για αυτόν γίνονται. Είναι ο δίαυλος επικοινωνίας μας μέσα στο ναό. Ως εκπρόσωπος του λαού μέσα στην εκκλησία είναι ο ψάλτης. Εκ των πραγμάτων πρέπει να είναι καλλίφωνος. Μια καλή φωνή συμβάλλει στη διαμόρφωση της εκκλησιαστικής ατμόσφαιρας και βοηθάει τους πιστούς να προσευχηθούν και να έρθουν πιο κοντά στο Θεό. Αν ένας ψάλτης καταφέρει με την ψαλμωδία του να κάνει έστω και έναν να προσευχηθεί μέσα στο ναό, τότε έχει πετύχει το σκοπό του.